هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
290
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
باقى است . همه ساله 400 نفر عسكر و 200 سوار و 4 توپ به اتفاق « حمل شامى » تا « مكه » آمده [ و ] برمىگردد ؛ چنانكه امسال هم به همان قرار بود . در جميع منازل ، محافظت و مواظبت حجاج را مىكنند . قطع نظر از اينكه در « طيّاره » نظمى و نظامى نيست ، سهل است اگر در بين راه يا در منازل ، از قطاع الطريق « 1 » صحرايى و اجنبى صدمه [ اى ] به حجاج نرسد ، خود « جمالان » و « صاحب شتران » ، به انواع حيله اموال حاجى را مىدزدند . از جمله حيلههاى آنها يكى اين است [ كه ] بعد از آنكه 18 ساعت راه ، على الاتصال حاجى را برده و خسته و بىخواب در وسط صحرا در جاى نامناسبى انداختند ، به محض نزول ، جمالان به هريك از حجاج خبر مىدهد كه در اين منزل « دزد » و « حرامى » زياد است ، شب را نخوابيد و از مال خود محافظت نمائيد . حاجى بيچاره همينكه چادر و منزلگاه خود را مهيّا كرد ، به واسطهء رنج و تعب اين همه راه بلاحرف خواب بر او مستولى خواهد شد ؛ جمالان آن وقت با كمال اطمينان آمده ، هرچه مىتوانند مىبرند . در همان وقت سرقت يا صبح ، حاجى كه خبردار مىشود ، از كسى نمىتواند بخواهد و يا دادرسى به دست آرد ؛ زيرا كه نه در آن بيابان « حاكمى » و نه راه مسئوليتى باقى است ، ولى مىتوان كه با « رئيس جمالان » در « مكه » ، در حضور « والى » و « شريف » عهد [ و ] پيمان گرفته ، به شروطى چند كه ذكر خواهد شد ، شتر طيّاره را كرايه گرفت : اولا ، كرايه را « قسط » قرار دهند . قدرى را در « مكه » و يك قسمتى را در « مدينه » [ و ] باقى را در « ينبوع » يا در انتهاى منازل ايفا نمايند ، تا اختيار « جمال » در دست « حاجى » باشد . ثانيا ، هردو « جمال » اموال « حاجى » را در عهده گرفته ، ضامن تلفات آن باشد ، [ و ] مانند مال خود محافظت نمايد . ثالثا ، شرط نمايند كه در وقت نزول هر جمال ، شترها را داخل جمعيت حجاج ننمايد ، تا شتران را كمينگاه خود ساخته ، به آسودگى مشغول هرگونه تقلّب نگردد .
--> ( 1 ) . راهزن ، سارق ، دزد .